Hotline
0982 495 222
Giỏ Hàng
0,0
Blog
Cách làm mâm ngũ quả ngày Tết

Cách làm mâm ngũ quả ngày Tết đẹp và đầy đủ ý nghĩa!

Mâm ngũ quả là thứ không thể thiếu trên bàn thờ gia tiên mỗi độ Tết đến, Xuân về. Cùng học cách làm mâm ngũ quả ngày Tết đơn giản mà đẹp và ý nghĩa, đón năm mới tài lộc, an yên nhé.

NỘI DUNG BÀI VIẾT

Ý nghĩa mâm ngũ quả ngày Tết

Theo quan điểm của người Việt, “ngũ” thường gắn liền với thuyết ngũ hành và có màu sắc tượng trưng cho các hành. Do đó, cần chọn những quả có màu sắc phù hợp với ngũ hành. Cụ thể:

  • Kim: màu sắc tượng trưng là màu trắng. Quả có màu trắng thông thường là lê trắng, dưa lê trắng,..
  • Mộc: màu xanh lá là sắc màu tượng trưng cho hành này. Quả có màu xanh khá nhiều trong chợ Tết như dưa hấu, chuối, xoài, sung, na,…
  • Thủy: màu sắc tượng trưng là màu đen và cần chọn những quả có màu sẫm tối như nho đen, vú sữa,..
  • Hỏa: màu đỏ là sắc màu tượng trưng, nên chọn những quả có sắc đỏ rực rỡ và mang ý nghĩa tốt như thanh long, hồng,…
  • Thổ: màu sắc tượng trưng là màu vàng, chọn những quả vừa có sắc vàng vừa mang ý nghĩa phát lộc, bình an như đu đủ vàng, xoài chín, phật thủ,…

Các loại quả mang ý nghĩa thế nào?

Từ xa xưa, theo lời Phật dạy Mục Kiền Liên cần chuẩn bị “trái cây năm màu” cúng dường chư Tăng để cứu mẹ khỏi kiếp ngạ quỷ. Trải qua hàng ngàn năm đến nay, “trái cây năm màu” chính là mâm ngũ quả với 5 loại quả có màu sắc khác nhau. Mâm ngũ quả là hiện thân của truyền thống uống nước nhớ nguồn và tấm lòng hiếu thảo của người con.

Ngoài ra, “ngũ” trong ngũ quả là ngũ phúc lâm môn: phú, quý, thọ, khang, ninh cũng là những ước mong tốt lành cho năm mới bình an. Năm màu sắc trong mâm ngũ quả theo quan điểm Phật giáo chính là “ngũ thiện căn”: tín, tấn, niệm, định và huệ. Do đó, những loại quả dùng để chưng mâm ngũ quả đều mang ý nghĩa những ý nghĩa riêng biệt:

  • Bưởi: mang hàm ý phúc lộc và viên mãn.
  • Phật thủ: cả năm được bảo vệ và che chở bởi quý nhân.
  • Chuối: gom trọn may mắn, tài lộc và bình an cho gia chủ.
  • Dừa: cả năm luôn ngọt ngào của viên mãn và hạnh phúc.
  • Xoài (xài): tiền vào như nước chẳng sợ tiêu xài quá mức.
  • Đu đủ: một sự đủ đầy, trọn vẹn và thịnh vượng cho gia chủ.
  • Mãng cầu: lời cầu nguyện những điều tốt đẹp cho năm mới.
  • Lựu: sang năm con đàn cháu đống, gia chủ tràn đầy tài lộc.
  • Thanh long: hình tượng rồng mây hội tụ, công thành danh toại.
  • Thơm (dứa): năm mới thơm ngát tận trời chẳng điều phiền muộn.
  • Dưa hấu: sắc đỏ mang đến những điều tốt lành và viên mãn cho năm mới.
  • Quất (tắc): cầu chúc gia chủ luôn cát tường, sung túc, may mắn và gặp nhiều điều lành.
  • Đào: cầu mong năm mới dễ dàng thăng tiến trong sự nghiệp, gia đình luôn bình an và thọ tỷ nam sơn. 
Cách làm mâm ngũ quả ngày Tết
Bưởi mang hàm ý về sự phúc lộc, viên mãn

Cách chọn quả chưng ngày Tết

Theo truyền thống, mâm ngũ quả được chưng vào đêm Giao thừa với ngụ ý dâng lên tổ tiên những “quả” thành tựu trong suốt năm chăm chỉ làm việc. Với thói quen đi chợ Tết sớm vào những ngày 20 tháng Chạp nên khi chọn quả sớm có thể làm giảm vẻ đẹp và chất lượng quả. Do đó, để có mâm ngũ quả đẹp tươi ngày Tết cần:

  • Chọn những quả có độ chín vừa phải, đủ chưng đến Tết và qua Tết.
  • Chọn quả có kích thước phù hợp với đĩa/khay dùng để chưng mâm ngũ quả.
  • Đảm bảo đủ 5 màu sắc khác nhau cho mâm ngũ quả ngày Tết.
  • Không quan trọng số lượng mỗi loại quả, nhưng phải từ 5 loại quả khác nhau trở lên.
  • Không chọn những quả đã quá chín, rụng lá hay cuốn như vậy đến khi chưng quả sẽ héo úa. Không phù hợp với tiêu chí mâm ngũ quả tươi, đẹp và đủ chỉnh chu dâng lên tổ tiên

Cách làm mâm ngũ quả ngày Tết theo 3 miền Bắc – Trung – Nam

Mỗi vùng miền lại có những phong tục khác nhau, do đó, cách làm mâm ngũ quả ngày Tết cũng có đôi chút khác nhau, cùng tìm hiểu nhé.

Mâm ngũ quả miền Bắc

Mỗi miền sẽ có cách chưng mâm ngũ quả khác nhau, miền Bắc thì chưng theo thuyết ngũ hành: kim, mộc, thủy, hỏa và thổ. Do đó, mâm ngũ quả ở miền Bắc phải có đủ 3 màu sắc tương ứng với các hành. Thông thường, mâm ngũ quả miền Bắc sẽ có 5 loại quả sau: bưởi, hồng, đào, quýt và chuối.

Nải chuối có hình tượng như bàn tay ngửa lên nên thường được đặt ở dưới cùng. Tiếp đó là quả bưởi đặt ngay giữa trung tâm nhằm tạo sự cân bằng cho mâm ngũ quả. Xung quanh sẽ được bày các loại quả còn lại là đào, hồng và quýt. Ngoài ra, nhiều nhà có thêm quả phật thủ vào mâm ngũ quả trên bàn gia tiên.

Cách làm mâm ngũ quả ngày Tết
Mâm ngũ quả điển hình của người miền Bắc

Mâm ngũ quả miền Trung

“Đất cày lên sỏi đá”, đó là hình ảnh miền Trung hiện lên trong văn thơ bởi sự khắc nghiệt của mẹ thiên nhiên ban tặng miền Trung. Do đó, người dân miền Trung cũng không quá câu nệ những loại quả nhất định phải có trong mâm ngũ quả ngày Tết. 

Thông thường, gia đình có sẵn những loại quả nào sẽ được tuyển chọn trưng bày vào mâm ngũ quả. Tuy chẳng gò bó về quy củ, nhưng những loại quả đấy là tấm lòng, thành quả lao động miệt mài của người con trong suốt một năm.

Ngày nay, sau nhiều thế hệ đi học và làm ăn xa quê, người dân miền Trung cũng đã có những sự học hỏi, giao lưu văn hóa với 2 miền Nam – Bắc, chính vì vậy, theo vị trí địa lý, những vùng Bắc Trung Bộ thường sẽ làm mâm ngũ quả giống miền Bắc, vùng Nam Trung Bộ và miền Nam sẽ có nhiều điểm tương đồng.

Mâm ngũ quả miền Nam

Miền Nam được ưu ái được ban tặng đất lành, chim đậu cùng sự trù phú của thiên nhiên. Do đó, tính cách cũng không quá cứng nhắc, quy củ nên không có những loại quả bắt buộc phải có trong mâm ngũ quả. Bao nhiêu màu sắc trên mâm ngũ quả cũng được nhưng phải hài hòa và đẹp mắt. 

Thông thướng, trong mâm ngũ quả miền Nam thường sẽ có những quả: mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài, sung. Những loại quả này khi đọc thì gần giống với “cầu vừa đủ xài sung”. Tuy nhiên, có những loại quả được kiêng kỵ trong mâm ngũ quả ngày Tết ở miền Nam như:

  • Chuối: từ chuối được phát âm gần như từ “chúi”, không có sự cầu tiến và phát triển. Do đó, không được chưng chuối trong mâm ngũ quả ngày Tết ở miền Nam.
  • Quýt, cam: thường gắn liền với câu nói “quýt làm cam chịu”, những hậu quả chẳng mấy tốt đẹp. Nên những loại quả này cũng thường không được chưng ngày Tết.
Cách làm mâm ngũ quả ngày Tết
Hình ảnh một mâm ngũ quả của người Nam

Có nên rửa trái cây trước khi lên bày mâm ngũ quả không?

Thông thường cần rửa quả và lau thật khô rồi đem quả chưng bàn gia tiên. Tuy nhiên, thời gian chưng mâm ngũ quả thường khoảng 5-7 ngày, tức là từ đêm 30 Tết đến hết Tết. Do đó, nếu rửa quả mà lau không khô có thể làm quả bị úng, hư trong lúc chưng. Vì vậy, nên dùng khăn ẩm để lau quả trước khi chưng. Riêng đối với bưởi, nên hòa nước với vôi rồi thấm vào khăn khi lau sẽ giúp quả luôn sáng bóng và không hư hỏng trong suốt thời gian chưng.

Ngày nay, mâm ngũ quả không nhất thiết chỉ có 5 loại trái cây với 5 màu sắc khác nhau. Có thể biến tấu và gia tăng số lượng loại quả trong mâm ngũ quả. Dù mâm ngũ quả có biến tấu, thay đổi thế nào thì đây vẫn là tấm lòng hiếu thảo dâng lên tổ tiên cùng lời cầu mong năm mới an lành.

Đánh giá bài viết:
5/5

Theo dõi fanpage của Bếp Nhà Pi để cùng chia sẻ nhiều kiến thức, kinh nghiệm hữu ích bạn nhé!